Het voorbije jaar is er veel te doen over de koopkracht van de mensen. Vooral de vakbonden en de sp.a laten geen moment onbenut om het belang van de koopkracht boven de institutionele problematiek te benadrukken.

Is er nu een koopkrachtprobleem of zijn dit politieke spelletjes?
Jan Jambon: Het antwoord is genuanceerd. Het globale beschikbaar inkomen van de van de Belgische bevolking volgens de Nationale Bank niet gedaald, maar hier is ook het effect van een hogere tewerkstelling. De prijzen zijn de laatste maanden sterk gestegen. In België is er echter de index: de lonen en de sociale uitkeringen volgen de algemene trend van de consumptieprijzen: een grendel op koopkrachtverlies dus. Enkel met de stijgingen van tabak, alcoholische dranken, diesel en benzine wordt geen rekening gehouden: men noemt dit de 'gezondheidsindex' De stijging van de diesel- en benzineprijs zorgde dus inderdaad voor een daling van de koopkracht, de rest is profileringsdrang van de sp.a in de oppositie of de vakbonden in functie van de sociale onderhandelingen van het najaar.

De regering hoeft hier dus niet wakker van te liggen?
Jan Jambon: Toch wel. De sterkste stijgingen deden zich vooral voor in de voedingsprijzen en de verwarmingsprijzen. Armere sociale groepen zoals werklozen, mensen met een minimumloon of een minimumpensioen besteden een relatief groter deel van hun inkomen aan deze goederen. Zij voelen de prijsstijgingen dus sterker aan dan anderen Voor hen moet de overheid maatregelen nemen. Zonder te overreageren op de koopkrachthysterie.

Welke maatregelen zijn er dan nodig voor deze sociale groepen?
Jan Jambon: Het cynische van het discours van de sp.a en de vakbonden is dat de fundamentele problemen die de prijsstijgingen veroorzaken, eigenlijk pas structureel kunnen opgelost worden met een grote bevoegdheidsoverdracht naar Vlaanderen. Enerzijds knelt het schoentje in de energiesector. Het federale niveau slaagt er wegens een verstrengeling van sommige Belgische en Franse belangen maar niet in de échte prijsconcurrentie op de markt af te dingen. Het overhevelen van deze bevoegdheid naar Vlaanderen moet ons de kans geven deze wantoestand eindelijk eens grondig aan te pakken. Een ander groot probleem is het structurele onevenwicht binnen de sociale zekerheid. De federale overheid besteedt enorm veel geld aan Sociale Zekerheid, maar liefst de helft van alle belastingen en bijdragen die in België worden betaald. Maar toch zijn onze pensioenen bij de laagste binnen de OESO, en betaalt de patiënt intussen al 30 procent remgeld op zijn ziekenhuisfacturen. De Belgische ziekte zit in het zeer groot aantal uitkeringen met een in Europese context zeer lage tewerkstellingsgraad en een werkloosheidsgraad van maar liefst 18,8 procent in Wallonië en 21,2 in Brussel. Daardoor is er – ondanks het ontzaglijke budget – te weinig voor écht behoeftige mensen. Om dit op te lossen moeten we het arbeidsmarktbeleid en de budgettaire verantwoordelijkheid naar het regionale niveau brengen, zodat men in Wallonië en Brussel in de buidel voelt dat dit zo niet verder kan.

Wat kunnen we doen in afwachting van deze bevoegdheidsoverdracht?
Jan Jambon: De mensen die door de stijging van de prijzen het hardst getroffen worden, kunnen we niet zomaar in de kou laten staan. De pensioenen welvaartsvast maken en de belastingsvrije som verhogen voor de laagste inkomens kan tijdelijk soelaas bieden, maar we mogen niet vergeten dat slechts een grote en doordachte staatshervorming ons zal toelaten de dieperliggende oorzaken bij de wortel aan te pakken, zoniet zal zal de koopkracht in heel het land écht beginnen dalen.