Wandeling door Sint-Mariaburg (deel 1)

Enkele maanden geleden trokken we onder een stralende zomerzon met de afdeling Brasschaat naar het Limburgse Peer om een bezoek te brengen aan het Armand Preud'homme museum en nog enkele andere bezienswaardigheden. Zes maanden later op 17 februari bleven we in onze eigen gemeente voor een begeleid bezoek aan Sint-Mariaburg. De temperatuurmeter op ons terras wees 's morgens 5 graden onder nul aan, dit in schril contrast met de zwoele temperatuurgolf die ons begin augustus overviel. Maar, ja de temperatuur was toen niet enkel in het Limburgse Peer zo hoog, in de Wetstraat waar de regeringsonderhandelingen zéér, maar dan echt zéér langzaam vorderden, werden er dagelijks schommelingen waargenomen van laat ons zeggen "hoogzomers" tot "ver-onder-het-vriespunt".

We hadden om 11 uur afgesproken met Anne-Mie Havermans aan de parking van Antverpia. Anne-Mie is kunsthistorica en actief lid van het heemkundig documentatiecentrum van de Wijkwerking Mariaburg. Met andere woorden een ideale gids om ons door Sint-Mariaburg te leiden. Met een groep van 17 leden en sympathisanten vertrokken we voor onze wandeling aan het - in al zijn pracht en glorie herstelde - Antverpia-gebouw. Anne-Mie schetste eerst het ontstaan van de wijk.

Sint-Mariaburg lag vroeger in het midden van de heerlijkheid Ekeren. Toen in 1830 Brasschaat van Ekeren werd gescheiden, vormde de Kapelsesteenweg de grens tussen beide gemeenten. Sint-Mariaburg werd doormidden gesneden, de ene helft behoorde tot Ekeren, de andere helft tot Brasschaat. De verzekeringsmaatschappij Antverpia kende, vooral door toedoen van haar oprichter en bezieler Antoon Van den Weyngaert, op het einde van de 19de eeuw een exponentiële groei. In het begin kwamen de verzekeringsproducten vooral ten goede van de meer gegoede burgers, het was voor hen immers geen zware last om de jaarlijkse verzekeringspremies te betalen. Antoon Van den Weyngaert richtte zich echter vrij snel ook op het ruimere publiek, vooral de verzekering voor de eerste en plechtige communie waren een succes. Hoofdzakelijk omdat de premies per maand, of zelfs per week konden worden betaald. Antoon Van den Weyngaert liet in het begin van de 20ste eeuw op zijn eigendommen diverse straten aanleggen. Deze straten werden vernoemd naar familieleden (Emmalei, Henrilei), naaste medewerkers (Floris Verbraekenlei, Simonslei) en heiligen (Gerarduslei, Rochuslei). Onder impuls van Van den Weyngaert werden niet enkel talrijke prachtige villa's gebouwd maar eveneens eenvoudige burger- en werkmanswoningen. Sint-Mariaburg groeide uit tot een bloeiende wijk waar niet enkel de welgestelde burger uit de stad naar toe kwam om te verpozen maar waar tevens een (h)echte dorpsgemeenschap werd gevormd met talrijke verenigingen. Na het overlijden van Antoon Van den Weyngaert werd zijn taak overgenomen door Joseph en Emile De Baeck en later door Paul De Baeck. De band tussen Antverpia en Sint-Mariaburg werd steeds losser en sinds het begin van deze eeuw werden alle activiteiten van Antverpia overgebracht naar Gent. De vzw Wijkwerking Mariaburg tracht echter door middel van een driemaandelijkse uitgifte van "de Gazet van het Nieuwe Kwartier" de werking van de wijk Sint-Mariaburg levendig te houden. Tot zover een kort historisch overzicht mede samengesteld na lezing van het boekje "Wie zaait zal maaien" geschreven door Anne-Mie Havermans en uitgegeven door de Dienst Erfgoed van het Provinciebestuur van Antwerpen.

Op onze tocht door Sint-Mariaburg konden ... vervolg (deel 2)

Klik hier om de foto's te bekijken.